“Malı öyle bir seviyorsunuz ki, yığmacasına”

Mekkî kabul edilen önceki İnşikak suresinin, kıyamet-hesap verme-cehennem-cennet döngüsü üzerine kurulduğunu hatırlatalım ve 80 surelik İbn Abbas-Kurayb rivayet zinciri dışında kalan altı sureden sonuncusu olan “Fecr” (Tanyeri) suresini verelim.

Sure; fecre, on geceye, çifte ve teke, gitmekte olan geceye yeminle başlar. Tefsirlere göre bu on gece; Zilhicce’nin ilk on gecesi, Ramazan’ın son on gecesi ya da Muharrem’in ilk on günüdür. Ardından sorulur:

“Nasıl, bunlarda bir akıl sahibi için yemin var değil mi?”

Devamla, Yahudi kavimlerinin ve Firavun’un yok oluş anlatımlarının özeti gelir ve şöyle denir:

“Görmedin mi Rabbin ne yaptı Âd kavmine? Sütunlar sahibi İrem’e ki ülkeler içinde onun benzeri yaratılmamıştı. Vadide kayaları yontan/oyan Semud kavmine? Kazıklar sahibi (güçlü, kuvvetli) Firavun’a? Bunlar ülkelerde azmışlardı. Oralarda çok bozgunculuk yapmışlardı. Bu yüzden Rabbin onların üstüne azap kamçısı yağdırdı/onları azap kırbacından geçirdi.”

Rabbin her an gözetlemekte olduğu belirtildikten sonra, insanın nankörlüğüne değinilir: “Ama insan, her ne zaman Rabbi onu sınayıp da ikramda bulunur, nimet verirse, ‘Rabbim bana ikram etti,’ der. Ama her ne zaman da sınayıp rızkını daraltırsa, o vakit de ‘Rabbim beni zillete düşürdü/küçük düşürdü,” der.”

Ardından da insanın mal sevgisi yerilir ve şöyle denir: “Hayır hayır, doğrusu siz yetime/öksüze ikram etmiyorsunuz/cömert davranmıyorsunuz. Yoksulu yedirme konusunda birbirinizi özendirmiyorsunuz. Oysa mirası öyle bir yiyorsunuz ki, haram-helal gözetmeden. Malı öyle bir seviyorsunuz ki, yığmacasına.”

Sure kıyamet, cehennem-cennet döngüsüyle sonlanır:

“Hayır hayır, yer birbiri ardınca sarsılıp dümdüz olduğu zaman, Rabbinin emri gelip melekler sıra sıra dizildiği zaman ki cehennem de o gün getirilmiştir. İşte o gün insan anlar. Fakat bu anlamanın ona ne yararı var? ‘Keşke bu hayatım için bir şey yapsaymışım,’ der. O gün, hiç kimse O’nun azap ettiği gibi azap edemez. O’nun vuracağı bağı kimse vuramaz. Ey, Rabbine, itaat edip huzura eren nefis! Hoşnut olmuş ve etmiş olarak Rabbine dön! Artık kullarımın arasına sokul ve cennetime gir.”

Sıradan bir vatandaş eline bir Kur’an meali/çevirisi aldığında Fecr suresi olarak yukarıda verilen satırları okumaktadır.

Mekkî surelerin anlatımı tamamlanmıştır.

86 sure ile ilgili genel bir değerlendirmenin ardından Medenî surelerle ilgili çalışmamız başlayacaktır.

Esen kalın.

Canan Murtezaoğlu