İlber Ortaylı ve aydın nesiller
Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatı kendisini yitirdiğimiz 13 Mart 2026 Cuma günü itibariyle şahsımı çok üzdüğü gibi toplumumuzun birçok kesimine mensup olan çok sayıda bireyi de derinden etkilemiş durumda.
İlber Ortaylı gibi akademisyen, aydın ve ciddi bir birikime sahip dünya çapında entelektüel bir kişiliğin yerini doldurmak hiç kolay değil çünkü bu tür insanlar tarihin akışı içinde hem çok az sayıda oldukları gibi hem de aynı zamanda hep azınlıkta kalmaktalar.
Bugün itibariyle tarafımızca bir kez daha anlaşılmıştır ki bir toplumun geleceğinin en büyük teminatı sayılabilecek olgulardan birini de o toplumun aydınları oluşturmaktadır. Aydınlar, yaşadıkları toplumun tarihinin canlı tanıkları olmalarının yanı sıra kendilerinden sonraki nesillere yol gösteren, geleceğin teminatıdırlar.
Aydınların topluma en önemli katkılarından biri de o toplumun mensubu olan insanların geleceğini kurgularken kendilerine geçmişini de öğretmeleridir ki bireylerin gelecek için atacağı adımlar sağlam bir temele dayansın. Bu konuda yadsınamaz gerçek şu ki kişisel bilgi birikimimizin bizlere katkıları elbette çok önemli ama her birimizin yeri ve zamanı geldiğinde yardıma ihtiyacı vardır. Böyle durumlarda aydın insanların katkıları özellikle toplumsal konularda tarihin diyalektiği açısından değişmez bir gerçektir.
Bu görüşlerimizden hareketle her daim sadece kişisel olarak bizlere değil aynı zamanda toplumsal konularda gerek yurttaşlarımıza gerekse “dünya vatandaşlığı” ve “dünya artık büyük bir köy” diye tarif edilen, kitle iletişim araçlarının bu denli etkili olduğu bir zaman diliminde bütün insanlığın geleceği açısından İlber Ortaylı gibi nice aydınlara insanlığın ihtiyacı vardır.
Yitirdiğimiz aydınları, başta eserleri olmak üzere günümüz teknolojisinin dijital materyalleri yaşatacaktır. Hayatın akışına ters yönde gidemeyecekleri için toplumlar her zaman bilgi sahibi ve donanımlı yeni nesiller yetiştirmek zorundadır. Ülkemizin özelinde de bu çok önemlidir; toplumsal temellerimiz her zaman sağlam olmalıdır.
Özetle, önceki satırlarda da belirttiğimiz gibi İlber Ortaylı, yitirdiğimiz diğer değerli aydınlarımız gibi eserleriyle yaşayacak ve o eserler daha değerli hale gelecektir. Toplumsal gelişimimiz açısından farklı alanlarda nice İlber Ortaylı’ları yetiştirmek ise her birimizin üzerine düşen toplumsal bir görevdir.
Sinan Çakan