Cumhuriyet Bayramı ve ilk Cumhurbaşkanı seçimi


Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923’te kuruldu. Aynı gün Büyük Millet Meclisi’nde ilk Cumhurbaşkanı seçimi de yapıldı. Yapılan seçim sonucunu Meclis Reisi şöyle açıkladı:

Reis- Türkiye Cumhuriyeti için yapılan intihapta reye iştirak eden azanın adedi 158’dir. Yüz elli sekiz aza müttefikan Ankara Mebusu Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerini, Cumhuriyet Riyasetine intihap etmişlerdir. (Sürekli alkışlar ve yaşasın sedaları)

Seçim sonucunun açıklanmasında sonra Gazi Mustafa Kemal Atatürk kürsüye gelerek bir konuşma yapmıştır.

29 Ekim 1923 günü yapılan Meclis toplantısı tutanakları 18 Şubat 1924 günlü resmi gazetede eski Türkçe (Osmanlıca) olarak yayımlanmış ve 2020 yılında yapılan bir çalışma sonucu resmi gazetenin eski Türkçe (Osmanlıca-Arap harfleri ile) sayıları günümüz Türkçesi ile yayımlanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ilk Cumhurbaşkanı olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, seçilmesi nedeniyle Meclis’te bir teşekkür konuşması yapmıştır. Yaptığı konuşma metni resmi gazetede yayımlanan günümüz Türkçesi ile şöyledir;

Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri (alkışlar arasında kürsüye gelerek) – Muhterem arkadaşlar, mühim ve cihanşümul hadisat-ı fevkalâde karşısında muhterem milletimizin teyakkuz ve intibah-ı hakikisine bir vesika-i kıymettar olan, Teşkilât-ı Esasiye Kanunumuzun bazı maddelerini tavzih için Encümen-i Mahsus tarafından Heyet-i Celilenize teklif olunan kanun lâyihasının kabulü münasebetiyle yeni Türkiye Devletinin zaten cihanda malum olan, malum olması lâzım gelen mahiyeti beynelmilel maruf unvanı ile yadedildi.

Bunun icab-ı tabiisi olmak üzere, bugüne kadar doğrudan doğruya meclisimizin riyasetinde bulundurduğunuz arkadaşınıza ifa ettirdiğiniz vazifeyi Reisicumhur unvanı ile yine aynı arkadaşınıza, bu âciz arkadaşınıza… (Estağfurullah, hakkınızdır sesleri) tevcih buyurdunuz.

Tunalı Hilmi Bey (Zonguldak) – Gazi arkadaşımız..!

Gazi Paşa (devamla) – Bu münasebetle şimdiye kadar mükerreren hakkımda izhar buyurmuş olduğunuz muhabbet ve samimiyet ve itimadı bir defa daha göstermekle yüksek kadirşinaslığınızı ispat etmiş oluyorsunuz.

Bundan dolayı Heyet-i Celilenize bütün samimiyet-i ruhiyemle arz-ı teşekkürat ederim. (Estağfurullah, Allah muvaffakiyet versin sesleri)

Efendiler! Asırlardan beri Şarkta mağdur ve mazlum olan milletimiz, Türk Milleti, hakikatte meftur olduğu hasailden muarra telâkki ediliyordu. Son senelerde milletimizin fiilen gösterdiği kabiliyet, istidat, idrak kendi hakkında suizanda bulunanların ne kadar gafil ve ne kadar tetkikten uzak, zevahirperest insanlar olduğunu pek güzel ispat etti.

Milletimiz, haiz olduğu evsaf ve liyakatini hükûmetinin yeni ismiyle cihan-ı medeniyete daha çok suhuletle izhara muvaffak olacaktır. (İnşallah sesleri)

Türkiye Cumhuriyeti cihanda işgal ettiği mevkie lâyık olduğunu asarıyla ispat edecektir. (İnşallah sesleri)

Arkadaşlar! Bu müessese-i âliyeyi vücuda getiren Türk Milletinin son dört sene zarfında ihraz ettiği zafer, bundan sonra da birkaç misli olmak üzere, tecelliyatını gösterecektir. (İnşallah sesleri)

Âcizleri mazhar olduğum bu emniyet ve itimada kesb-i liyakat etmek için pek mühim gördüğüm bir noktadaki ihtiyacımı arz etmek mecburiyetindeyim. O ihtiyaç, Heyet-i Aliyenizin şahsım hakkındaki teveccüh ve itimadının, müzaheretinin devamıdır. (Hiç şüphe yok, daima sesleri)

Ancak bu sayede ve Allah’ın inayetiyle, şahsıma tevcih buyurduğunuz ve buyuracağınız vezaifi hüsn-i ifaya muvaffak olabileceğimi ümit ederim. (Allah muvaffak etsin sesleri)

Daima muhterem arkadaşlarımın ellerine, çok samimî ve sıkı bir surette yapışarak onların şahıslarından kendimi biran bile müstağni görmeyerek çalışacağım.

Milletin teveccühünü daima nokta-i istinat telâkki ederek, hep beraber ileriye gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır. (Şiddetli ve sürekli alkışlar)
***
1923’te kurulan Cumhuriyet bizlere Atatürk ve arkadaşlarının bir emanetidir. Her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bu emanete sahip çıkmak ve korumak ile görevlidir.

Cumhuriyet’i kuranlara selam olsun…
Cumhuriyet’i koruyanlara selam olsun.
Cumhuriyet Bayramımız Kutlu Olsun…

Bahtiyar Çetinbaş – İnşaat Mühendisi ve Kentsel Dönüşüm Uzmanı

 

Dinlemek için tıklayın

 

 

 

Kaynaklar:
Nutuk; Kemal Atatürk, Devlet Kitapları, Milli Eğitim Basımevi, 1982, Cilt 1-2-3
Bahtiyar Çetinbaş, Çağdaş Paylaşımcı Demokrasi Modeli, Sokak Kitapları Yayınları, İstanbul 2017
Bahtiyar Çetinbaş, Mini Demokrasi Yazıları, Sokak Kitapları Yayınları, İstanbul 2018  
Resmi Gazete 18.2.1924 Sayı:58